Uitbehandeld? Hoezo?

19 november 2024 | Blog, uitgezaaide borstkanker

Tegenvallend nieuws

Mijn laatste chemokuur blijkt niet aan te slaan. Dat is een flinke tegenvaller. Met mijn oncoloog heb ik de mogelijke behandelscenario’s doorgesproken. Er zijn er twee: nog een ander, laatste chemomiddel uit het vecht-tegen-de kanker-protocol proberen of alleen nog maar klacht-gericht behandelen. Voor mij geen moeilijke beslissing. 

Na 5,5 jaar kanker-topsport ben inmiddels behoorlijk behandel moe en breng ik het domweg niet meer op om mezelf nogmaals op te peppen voor minimaal nog 3 chemorondes. De voordelen (max 20% kans dat het aanslaat) wegen gewoon niet meer op tegen de krachtinspanning die elke kuur fysiek, mentaal en emotioneel van mij vergt. Dus ik kies nu voor leven toevoegen aan de dagen in plaats van dagen toevoegen aan het leven.

Overgedragen

Vanaf nu ben ik overgedragen aan mijn huisarts, dokter M. Al 6 jaar is zij mijn huisarts, een fijne gesprekspartner. Ik heb veel vertrouwen in haar deskundigheid. Zij is vanaf nu mijn eerste aanspreekpunt bij voorkomende kwalen als gevolg van mijn voortschrijdende ziekte. Op basis van de CT-scan van 4 weken geleden is er volgens mijn oncoloog echter geen reden om op korte termijn acute problemen te verwachten. Dat is geruststellend, maar ook schijnzekerheid, zo realiseer ik me. Maar goed, je hebt toch iets nodig om je aan vast te klampen. Dus dat doe ik dan maar aan dit zinnetje.
Tijdens het overdrachtsgesprek hebben we vooral gesproken over de behandelkant van mogelijk optredende kanker gerelateerde klachten. Zo te horen kunnen ze nog wel het een en ander doen om eventuele klachten te verlichten of, in medisch jargon ‘mijn comfort te vergroten’. Maar één ding is zeker, er volgt geen Happy End.

Onverwachts

Dan zegt dokter M opeens: ‘Je bent nu uitbehandeld’. Die had ik niet zien aankomen. Uitbehandeld, hoezo? Ik schrik ervan en word boos en verdrietig tegelijkertijd. Hoezo durft zij als mijn huisarts dit woord überhaupt in haar mond te nemen, fulmineer ik tegen haar. Uitbehandeld ben ik pas wanneer ik mijn laatste adem heb uitgeblazen! En voorlopig ben ik dat nog helemaal niet van plan!
Daarna schiet ik vol. Uitbehandeld klinkt alsof alle hoop is opgegeven, of er ook niks meer te behandelen is en, erger nog, of ze me in de steek laat. Ik snap het niet. We hebben toch zojuist besproken welke klacht-gerelateerde behandelmogelijkheden er nog wél zijn? Beseft dokter M niet hoe erg het is dat zij dit woord gebruikt?

Excuses

Rustig en vriendelijk hoort dokter M mijn emotionele reactie en betoog aan, is daarna even stil en biedt vervolgens haar excuses aan. Niet als formaliteit maar oprecht vanuit haar hart. Apologies accepted. Daardoor voel ik me weer gezien als mens én in contact. Zo belangrijk! Zeker op het steeds korter wordende pad waarop ik me nu bevind, met zoveel onzekerheden over wat, wanneer en hoe. Juist nú heb ik zorgverleners nodig die mij niet alleen medisch maar ook in het contact nabij zijn. Haar oprechte excuses geven mij in ieder geval voldoende vertrouwen voor het vervolg van mijn patient-journey.

Niet de eerste keer

Dit is niet de eerste keer dat ik het misplaatste woord ‘uitbehandeld’ hoor. De vorige keer was twee jaar geleden op de afdeling Radiologie tijdens het aanprikken voor een CT-scan. Opeens zei één van de twee radiologiemedewerkers doodleuk, terwijl ze probeerde een naald in een van mijn inmiddels door chemokuren nogal beschadigde aderen te prikken: ‘Oh, u bent dus uitbehandeld’. Er kwam nog net geen stoom uit mijn oren toen ik reageerde ‘Ik ben helemaal niet uitbehandeld. Ik zit in een chemotraject en deze scan is bedoeld om de effecten daarvan te meten’. Wat een foute zin en wat een beroerde tijd en plek. Want liggend op zo’n CT-plank met een infuus in je arm ben je tamelijk weerloos. Je kan niet wegrennen, laat staan terug meppen. Dan maar verbaal. Ik kom immers niet voor niks uit een verbaal nest.
De oudere radiologie-collega snapte de gevoeligheid van dit woord meteen en deed vanaf dat moment haar stinkende best om te tonen dat ‘uitbehandeld’ inderdaad niet een handig woord is. En dat er inderdaad nog mogelijkheden zijn, want ik zit immers nog in een behandeltraject. Over mijn hoofd heen was ze zo dus ook bezig haar collega bij te scholen. Dankjewel!

Nu is de situatie anders, want ik word niet meer met chemo, pillen of bestraling volgens het ‘vecht-tegen-kanker-protocol’ behandeld. Maar elk middel of interventie die mijn huisarts, gynaecoloog, oncoloog of radioloog bedenken om mijn klachten te verminderen, is ook een vorm van behandelen. Dus ik ben nog niet uitbehandeld!

Knagend woord

Het woord ‘uitbehandeld’ blijft echter aan me knagen. Hoe komt het dat allerlei medische behandelaars, inclusief mijn fijne huisarts dokter M, dit woord schijnbaar argeloos eruit floepen? Hebben ze dan niet in hun opleiding geleerd dat taal, zeker in deze fase, juist zo ontzettend belangrijk is? Door de goede woorden te kiezen kan je patiënten enorm bemoedigen of juist (onbedoeld) enorm in de steek laten. Dat laatste is toch vast niet hun bedoeling?!

Hoe kan het dat artsen het woord ‘uitbehandeld’ nog schijnbaar argeloos eruit floepen? Weten ze dan niet dat taal, juist in deze fase juist zo ontzettend belangrijk is?

"Christa"

Palliatieve boegbeelden

Met mijn ergernis over dit woord ben ik in goed gezelschap. Sander de Hosson, longarts, oprichter van Carend en een belangrijk boegbeeld van de palliatieve zorg in Nederland, is daarbij mijn grote inspiratiebron. ‘Ook als je niet meer beter wordt, verdien je de beste zorg! Ook wanneer genezing niet meer mogelijk is’. Alhoewel de intenties van veel medische professionals ongetwijfeld goed zijn, valt er op het vlak van palliatieve zorg in Nederland volgens Carend en het Nationaal programma Palliatieve Zorg II (NPPZ II) nog wel winst te behalen. Schrappen van het woord ‘uitbehandeld’ hoort daar ook bij.

Palliatieve Zorg Nederland (PZNL) organiseerde er in maart en december 2023 zelfs een landelijke campagne over: ‘Ongeneeslijk ziek. Niet uitbehandeld’. Saskia Teunissen (voorzitter van de stuurgroep Nationaal Programma Palliatieve Zorg II, tevens hoogleraar palliatieve zorg en hospicezorg bij UMC Utrecht) formuleerde het als volgt: ‘Toegang tot palliatieve zorg begint met het gebruik van de juiste woorden. Een woord als ‘uitbehandeld’ blokkeert die toegang en geeft het gevoel van eenzaamheid en buitengesloten worden. Daardoor krijgen mensen die ongeneeslijk ziek zijn maar in beperkte mate toegang tot de palliatieve behandelingen die wél beschikbaar zijn’. Ofwel omdat het voor zorgverleners niet vanzelfsprekend is om die mogelijkheden onder de aandacht te brengen, ofwel omdat patiënten die van hun arts de boodschap ‘uitbehandeld’ krijgen niet meer om medische hulp (durven te) vragen. Hoe triest is dat! Er is dus inderdaad nog volop werk te doen aan de Palliatieve Zorg in Nederland!

Patiëntenperspectief 

Ook mijn collega-vrijwilligers van Stichting Olijf (en andere patiënten-verenigingen) geven regelmatig in ziekenhuizen voorlichting en scholing aan artsen en verpleegkundigen over hoe wij als patiënten de medische wereld beleven, hoe wij onze ziekte ervaren en wat wij van hen nodig hebben om ons in dit alles staande te houden. Niet alleen in de vorm van goede, gepersonaliseerde zorg maar ook met een warm menselijk luisterend oor en de juiste woordkeuze van onze behandelaars. Wij helpen jullie graag daarbij!

Mijn missie

Fysiek ga ik weliswaar achteruit, maar mijn heilige vuur is nog zeker niet gedoofd. Voorlopig blijf ik dus vanuit mijn patiëntperspectief mijn behandelaars feedback geven. Om hen complimenten te geven wanneer ze echt de tijd nemen voor een goed gesprek en ze goed tussen de regels door luisteren naar deze, niet alleen strijdbare maar ook kwetsbare vrouw. En ook om hen kritische feedback te geven, wanneer ik vind dat ze hun medische jargon en patiëntbenadering te weinig afstemmen op mij als mens.

Zo blijven we ook in deze fase van elkaar leren. Niet altijd gemakkelijk. Maar voorlopig blijft learning on the job mijn favoriete leerstijl! 

En jij?

Vind jij het woord ‘uitbehandeld’ net als ik ook een ontmoedigend woord? Wat is jouw manier om daarmee om te gaan? Welke tips heb jij voor lotgenoten en behandelaars?
Hartegroet,

Christa

Meer weten:

Deze blog is eerder gepubliceerd op ChristaBlogt. In voorjaar 2019 kreeg Christa voor de eerste keer kanker. Na herstel kreeg ze in de zomer van 2022 een recidief. Momenteel is de kanker ook weer actief. Op ChristaBlogt en op websites van externe partijen schrijft Christa over de lessen die zij door haar ziekte en herstel heeft geleerd en nog dagelijks leert. Hoe om te gaan met verandering is een belangrijke rode draad in haar blogs.

Wij blijven vernieuwen.
Groei jij met ons mee?

Stichting Jij Speelt de Hoofdrol is voortdurend in beweging. We luisteren naar wat (ex-)borstkankerpatiënten nodig hebben, ontwikkelen nieuwe activiteiten en zoeken steeds naar manieren om mensen na borstkanker beter te ondersteunen.

Om ook in de toekomst te blijven groeien en vernieuwen, zijn we altijd geïnteresseerd in mensen die hun kennis, ervaring en enthousiasme met ons willen delen. Op dit moment zijn we specifiek op zoek naar een:

Voorzitter bestuur (vrijwillig)

Landelijk    |    Grotendeels vanuit huis    |    bestuursvergaderingen online


 

Over Stichting Jij Speelt de Hoofdrol

Wij zijn er vóór en dóór mensen die te maken hebben (gehad) met borstkanker. We richten ons op onderwerpen die tijdens én na de behandeling een grote rol kunnen spelen, zoals werk, herstel, late gevolgen en kwaliteit van leven.

Een van onze bekendste activiteiten is het jaarlijkse Borstkankersymposium, waar patiënten, naasten, zorgprofessionals en andere deskundigen elkaar ontmoeten, kennis delen en elkaar inspireren. Daarnaast ontwikkelen we projecten, webinars en informatie rondom thema’s die ertoe doen.

Daarnaast zetten wij ons met onze Facebookgroep Kanker en Werk in voor iedereen die werkt, wil blijven werken of weer aan het werk wil en geraakt is door kanker, ongeacht de vorm van kanker. De groep biedt een veilige omgeving waar mensen ervaringen kunnen delen, vragen kunnen stellen en steun en herkenning vinden bij elkaar.

Een belangrijk onderdeel waar we bijzonder trots op zijn, zijn onze online vraaguren. Tijdens deze bijeenkomsten staan deskundige professionals op het gebied van kanker en werk klaar om vragen te beantwoorden, kennis te delen en deelnemers verder te helpen met de uitdagingen die werken tijdens en na kanker met zich meebrengt.

Wat ga je doen als voorzitter?

Als voorzitter geef je samen met de andere bestuursleden richting aan de stichting. Je bewaakt de grote lijnen, stimuleert nieuwe ideeën en zorgt ervoor dat plannen ook daadwerkelijk verder komen.

  • Je leidt de bestuursvergaderingen en zet samen met het bestuur de koers uit.
  • Je verbindt bestuursleden, vrijwilligers en projectteams.
  • Je denkt mee over nieuwe projecten en mogelijkheden voor de stichting.
  • Je vertegenwoordigt Stichting Jij Speelt de Hoofdrol naar buiten.
  • Je onderhoudt samen met anderen contacten met zorgprofessionals, patiëntenorganisaties, partners, sponsoren en andere betrokken organisaties.
  • Je bent betrokken bij belangrijke activiteiten, waaronder het jaarlijkse Borstkankersymposium.

Je hoeft daarbij zeker niet alles zelf te doen. We werken met een enthousiast team van vrijwilligers en verdelen werkzaamheden op basis van ieders kennis, ervaring en beschikbare tijd.

Wie zoeken wij?

We zoeken vooral iemand die zich verbonden voelt met onze doelstelling en zin heeft om samen met ons verder te bouwen.

  • Je hebt persoonlijke ervaring met borstkanker, als patiënt of naaste, óf een sterke betrokkenheid bij deze doelgroep.
  • Je hebt bestuurlijke of leidinggevende ervaring.
  • Je kunt mensen verbinden en geeft ruimte aan verschillende ideeën.
  • Je kunt goed luisteren en communiceren.
  • Je durft initiatief te nemen en werkt tegelijkertijd graag samen.
  • Je wordt enthousiast van een stichting die volop in ontwikkeling is.

Wat bieden wij?

Een betekenisvolle vrijwilligersfunctie waarin je daadwerkelijk invloed hebt op de verdere ontwikkeling van de stichting.

Je werkt samen met een betrokken en enthousiast team en krijgt alle ruimte om nieuwe ideeën in te brengen. De bestuursvergaderingen vinden digitaal plaats, waardoor de functie grotendeels vanuit huis kan worden uitgevoerd.

Het betreft een vrijwilligersfunctie. Uiteraard worden gemaakte onkosten vergoed.

Speel jij straks een hoofdrol in onze toekomst?

Heb jij ideeën over hoe we nóg meer kunnen betekenen voor mensen die met de gevolgen van borstkanker te maken hebben? En lijkt het je mooi om samen met ons richting te geven aan de volgende fase van Stichting Jij Speelt de Hoofdrol?

Dan maken we heel graag kennis met je!

Stuur een bericht of korte motivatie naar info@jijspeeltdehoofdrol.nl.

Wil je eerst meer weten over de functie? Neem dan gerust telefonisch contact op met Sabine Wernars via 06 21 28 82 48. Zij vertelt je graag meer over de stichting en wat de functie inhoudt.

We kijken uit naar je reactie!